Dünya Tipolojisinin Tarihi

Giriş

Gerçek şu ki, sorunlar her insanın isteğinden ve durumun öznel algısından bağımsız olarak vardır. Örneğin, binlerce yıl geçti ama insanlar hâlâ barış içinde yaşamayı öğrenemedi. Savaşlar ve çatışmalar sürekli tekrarlanıyor ve hiçbir psikolog ya da sosyolog bunları durduramadı ve durduramıyor.

Çatışmalar sadece küresel düzeyde değil, yakın akrabalar arasında, okullarda, iş arkadaşları ve komşular arasında da ortaya çıkıyor. Peki bu neden oluyor? Belki de her birimizin içinde değiştirilemeyen veya etkilenemeyen bazı şeyler olduğu içindir. Ve gerçekliğin gösterdiği gibi, olumlu bir tutum, eğitim ve inanç, olumsuz davranışı ve sonuçlarını durdurmak için yeterli değildir.

Peki içimizde değiştirilemeyen bu şeyler nelerdir? Bunlar, birçok insanda farklı olan belirli kalıcı ilgi ve ihtiyaçlar, değerler, karakter ve düşünme biçimleridir. Mantıken, eğer bu ilgi ve düşünme biçimleri aynı olsaydı, çatışmalar olmazdı ve dünyada karşılıklı anlayış hâkim olurdu. Ancak karşılıklı anlayış ne geçmişte vardı ne de bugün var.

Ortaya çıkıyor ki, dışarıdan yapılan her türlü müdahale veya insan eğitimi sadece bir “aldatmaca”, bir kurgu, bir inanç ya da kişinin kendi “gerçek yüzünü”, yani içsel kalıcı özelliklerini, ihtiyaçlarını ve düşünme biçimini bastırma veya başkalarından gizleme girişimidir. Ancak bu da işe yaramıyor, çünkü çatışmalar ve savaşlar, ayrımcılık, yağmalar ve cinayetler devam ediyor. Dolayısıyla, insanın doğuştan sahip olduğu her şey doğaldır ve görmezden gelinemez veya bastırılamaz. Ve doğal olan her şey genetik olarak gerekçelidir ve mantıksal olarak doğrudur.

Socionics ile ilk tanışma

Yaklaşık 2010 yılında internette ilk kez socionics ile ilgili açıklamalar ve bu olgularla karşılaştım. Bunlar socionics forumlarıydı. Oraya neden girdim? Ben her zaman insanlarla, onların kültürüyle, düşünme biçimiyle ve iletişimiyle ilgilendim, çünkü ben bir filoloğum. Ve o anda içgüdüsel olarak, karşılaştığım insanların karakter ve düşünme farklılıklarının nedenini socionics’te bulacağımı hissettim.

Peki socionics nedir? Socionics, insan ve onun ilişkileri hakkında nispeten yeni bir alan olup henüz bilim olarak kabul edilmemektedir. Socionics’in başlangıcı esas olarak Carl Jung ve Aušra Augustinavičiūtė’nin çalışmalarına dayanır; bu alanın başlıca tanınmış kurucuları olarak kabul edilirler.

İnternette eski okul socionics hayranlarının en sevdiği uğraş, bir kişinin düşünme tipini “tahmin etmektir”. Her “yeni başlayan uzman”, teoriyi birkaç dakika veya birkaç gün çalıştıktan sonra kendisini teori konusunda bilgili sanır. Ancak diğer insanların tipini “tahmin etme” konusundaki nihai sonuçlar, “eski uzmanlar” arasında bile uyuşmaz, yeni başlayanları hiç söylemiyorum.

Ve işte o zaman Jung’un tipolojisinde veya Augustinavičiūtė’nin socionics’inde hatalar olduğunu anladım. Ayrıca, farklı insanların tipini belirleme sonuçlarının farklı olması, okuyucuların ve “uzmanların” kendilerinin de farklı düşünme tiplerine sahip olduğunu gösteriyor, çünkü yazılı bilgiyi ve insanları farklı şekilde algılıyor ve analiz ediyorlar.

Ve pastanın üzerindeki çilek — tip belirlemek için açık bir yöntemin olmaması. Öte yandan, teorinin kendisinde hatalar varsa pratikte doğru bir yöntem nasıl olabilir ki? Bu yüzden daha derine inip bu hataların nerede olduğunu bulmak istedim.

Bir mühendisle işbirliği

2013 yılında aynı forumda, genç bir kadının başkalarının “tip tahminlerini” eleştiren bir gönderisini tesadüfen fark ettim. Onun sözleri ve argümanları, bu teorinin diğer “uzmanlarının” sözlerinden daha ikna edici geldi, çünkü söylediklerinde belirli bir mantık ve gerçeklikle uyum vardı. Böylece mühendis Olha Kovalchuk ile tanıştım.

2013 yılında yazışmaya başlayıp socionics’in bazı yönlerini tartıştık. Augustinavičiūtė’nin socionics teorisini ve Jung’un çalışmalarını birlikte incelediğimizde, gerçekten de socionics’te hatalar bulduğumuz için, mantıksal olarak doğru bir teoriye sahip kendi şemamızı oluşturma gerekliliğini açıkça gördük.

Böylece “Compact socionics” adını verdiğimiz çalışmamız ortaya çıktı (2013 yılında ilk adı “Практичная соционика” idi). Bu çalışma aslında yenilikler içeren mantıksal bir socionics teorisidir. Aynı zamanda bu teori, socionics alanındaki seleflerimizin çalışmalarına yönelik mühendislik temelli bir şema ve eleştiridir.

“Socionics” kelimesini çalışmamızın adında tutmamızın tek nedeni, Augustinavičiūtė’nin bu yeni alanın böyle adlandırılmasını bizzat istemiş olmasıdır. Kitabımızı (“Практичная соционика”, 2013) başlangıçta Rusça yazdık ve daha sonra 2020 yılında basılı olarak yayımladık.

2015 yılında, şemamızı ve teorimizi herkesin inceleyebilmesi için ücretsiz ve açık bir web sitesi kurduk. 2024 yılında kitabımız İngilizceye çevrildi ve içine bazı yeni eklemeler yaparak adını “Compact socionics” koyduk. Bu kitabı burada okuyabilirsiniz.

Dünya Tipolojisi

“Compact socionics” tamamlanıp şema oluşturulduktan sonra, Olga ile birlikte doğrudan socionics konusuyla ilgili veya onunla bağlantılı gerçeklikten yeni olgular toplamaya devam ettik. Böylece bu sitede gördüğünüz tipoloji doğmaya başladı. Burada açıklanan tüm tipolojik olgular ve düzenlilikler, “Compact socionics”te (ve “Pratik socionics”te) yer almıyordu, çünkü bunlar artık teoriden ziyade bizim pratiğimizdir. Sekiz doğuştan gelen grup, onların düzenli ilişkileri, doğuştan gelen renk, grubunuz ve tipiniz için doğa haritası, geliştirici ve yıkıcı özellikler (ve gruplar), Alzheimer, demans ve Parkinson hastalığının nedeni — bunlar, gerçeklere ve mantığa dayanan tipolojimizin yalnızca küçük bir kısmıdır.

“Compact socionics” yalnızca kendi teorik temelimiz ve bu alanda daha ileri gerçekleri, onların ilişkilerini ve mantıksal devamını görmemizi sağlayan bir başlangıç noktasıydı. Başka bir deyişle, burada gördüğünüz her şey, doğuştan gelen insan düşüncesi alanı ve onun tekrar eden ilişkileridir. Peki neden doğuştan gelen? Neden yeni bir alan? Neden kalıtsal? “Compact socionics”in teori ve şeması gerçekten de bu alan ile genetik arasında bir bağlantı olduğunu gösteriyor. Ve bilimde, doğuştan gelen, kalıtsal ve değişmeyen düşünceyle ve canlı varlıkların tekrar eden ilişkileriyle çalışması gereken bir disiplin bulunmuyor.

Psikoloji ise doğuştan gelen düşüncenin değil, insanda değiştirilebilen yani sonradan edinilen şeylerin bilimidir. Bu iki alanın amaçları ve anlamları tamamen farklıdır. Bir bilimin yüz yıldan biraz fazla süredir var olması, diğerinin ise hâlâ bilinmemesi hiç önemli değildir; çünkü farklı bilim insanlarının farklı düşünme tipleri, farklı deneyimleri ve bu bilgiyi anlama seviyeleri vardır.

İşte bu nedenle, sizin ve her bilim insanının beynini çalıştırmak için bu tutarlı teoriyi, şemayı, kitapları ve sistemi oluşturduk. Bundan sonrası size bağlı. Sizin için elimizden geleni yaptık ve eğer yeni bir şey keşfedersek, bunu inceleyip burada yayımlayacağız. Artık çalışma ve bize yardım etme sırası sizde, özellikle belirli mantığı, gerçekleri ve onların anlamını anlayanlarda.

Epilog

Buradaki hikâyemiz aslında sadece benim ve Olha’nın değil, Dünya gezegenindeki hepimizin hikâyesidir. Dünyada olup biten her şey, ortak tarihimiz ve bizim eylemlerimizin ya da eylemsizliğimizin sonucudur. İnanın, her türlü iktidar, her şeyin her zaman iyi gideceğini düşünüyorsa yanılıyordur. Ancak tipoloji bize doğanın, zenginlik veya güç seviyesinden bağımsız olarak herkes için aynı şekilde işlediğini söylüyor.